ChatGPT ve Gemini bizi neden rakibimizin sitesinden anlatıyor?

Uzun cevap şu: büyük dil modelleri bir soruya karşılık verirken hafızalarındaki her şeyi dökmez, o an güvenilir ve kopyalanabilir buldukları pasajları öne çıkarır. Rakibinizin sitesinde o sorunun cevabı iki cümlelik net bir pasaj hâlinde duruyorsa, sizde aynı bilgi üç sayfaya dağılmış kurumsal bir anlatının içine gömülüyse model rakibinizi seçer. Bu bir cezalandırma değil, bir kolaylık tercihidir. Model, riski en düşük ve tek parça hâlinde taşınabilir olanı alır.

Bunu ölçülebilir hâle getirelim. Alıntılanabilir pasaj dediğimiz şeyin bir ölçüsü var: soruyu doğrudan cevaplayan, yaklaşık 40 ila 60 kelimelik, kendinden önceki cümleye yaslanmadan tek başına anlamlı kalan bir metin. Sayfanızda böyle bir pasaj yoksa modelin çıkaracağı bir cümle de yok demektir. Bu yüzden 4.000 kelimelik bir kurumsal hizmet sayfası, aynı soruyu 300 kelimede net cevaplayan küçük bir blog yazısına düzenli olarak kaybeder.

İkinci mesele, modelin sizi hangi bağlamda tanıdığıdır. Sektörünüzü aratınca çıkan derleme içeriklerde, karşılaştırma yazılarında ve sektör sözlüklerinde adınız hiç geçmiyorsa, model sizi o kategorinin bir üyesi olarak öğrenmemiştir. AEO nedir? Yapay zekâ çağında bulunurluk yazısında bu ayrımı daha geniş ele almıştık: arama motoru sizi dizine ekler, dil modeli sizi bir kategoriye yerleştirir. İkisi aynı iş değildir ve ikincisi kendiliğinden gelmez.

Görünürlük tartışmasına girmeden önce mekanik bir kontrol gerekir. Sunucunuzun kök dizinindeki robots.txt dosyasını açın ve şu isimleri arayın: GPTBot, Google-Extended, PerplexityBot, ClaudeBot, CCBot. Kurumsal sitelerin önemli bir kısmında bu satırlar yıllar önce bir güvenlik önlemi sanılarak engellenmiştir. Engellenmişse tartışma burada biter; model sitenizi hiç görmüyor, rakibinizi görüyordur. Bu tek satırlık düzeltme, çoğu şirkette 20 dakikalık bir iştir.

İkinci kontrol render meselesidir. Yapay zekâ tarayıcılarının büyük bölümü JavaScript çalıştırmaz; sayfanın sunucudan gelen ham hâlini okur. İçeriğiniz istemci tarafında oluşturuluyorsa tarayıcı boş bir kabuk görür. Testi basit ve ücretsizdir: sayfanın kaynak kodunu açıp ana metninizden rastgele bir cümleyi aratın. Kaynak kodunda bulamıyorsanız model de bulamaz. Bu, Google tarafında da benzer sonuç doğurur; Sitem Google'da neden çıkmıyor? Sırayla kontrol edilecek 7 şey yazısındaki kontrol sırası burada da işinizi görür.

Üçüncüsü sunucunun yanıt hızıdır. Tarayıcının sitenizde kaç sayfa gezdiğini belirleyen şey sunucunun ne kadar çabuk cevap verdiğidir; yanıt yavaşladıkça ya da hata oranı arttıkça tarama seyrekleşir. Sayfanın ekranda ne kadar sürede boyandığı (LCP) ise ziyaretçinin deneyimini anlatır, tarama hızını değil. İkisi ayrı şeylerdir ve ayrı ayrı ölçülür.

Sayfa başına tek soru. Bir sayfa aynı anda üç soruyu cevaplamaya çalıştığında hiçbirinin cevabı net olmaz. Müşterinizin toplantıda sesli sorduğu cümleyi başlığa taşıyın ve o sayfayı yalnız o soruya ayırın. Modelin eşleştirme yaptığı birim sitenizin tamamı değil, tek bir sayfadır.

İlk 320 karakterde cevap. Girişte sektörün tarihçesini anlatmayın. Sayfanın ilk paragrafı, başlıktaki soruyu doğrudan cevaplayan tek bir cümleyle açılsın. Modelin çekeceği pasaj neredeyse her zaman buradan gelir; geri kalan metin o cevabı destekler.

Yapılandırılmış veri. Organization, Article ve FAQPage şemalarını doğru doldurun. Bunlar sıralama hilesi değil, makinenin sayfanızdaki hangi metnin soru hangisinin cevap olduğunu anlamasını sağlayan etiketlerdir. Sık sorulan sorular bölümünüz varsa ama işaretlenmemişse, modelin gözünde o bölüm sıradan bir metin yığınıdır.

Kendi ölçtüğünüz sayı. Modeller doğrulanabilir ve özgün veriyi tercih eder. Kendi projelerinizden çıkardığınız bir ortalama, bir süre, bir oran; herkesin tekrarladığı genel cümlelerden çok daha alıntılanabilirdir. Bir sayı vermek, o sayfanın kaynak olarak gösterilme ihtimalini tek başına yükseltir.

Bu dördünün hangi sırayla uygulanacağını ve her birinin nasıl doğrulanacağını Siteni yapay zekâ aramalarında bulunur kıl (AEO) rehberinde adım adım anlattık.

Şirketlerin en sık yaptığı hata, bir soruya cevap veren tek bir sayfa yazıp sonucu beklemektir. Bir dil modelinin bir soruyu cevaplarken tek bir sayfayı esas alması ender bir durumdur; genellikle aynı konuda birden fazla kaynağı üst üste koyar ve tutarlı olanı öne çıkarır. Sizi bir kategorinin içine yerleştirmesi için de o kategoride birden fazla noktada, aynı dille ve aynı terimlerle karşınıza çıkması gerekir. Tek bir yazı bunu üretmez.

İşe yarayan yapı sade: bir sütun içeriği ve ona bağlı dört ila altı soru sayfası. Sütun içeriği konunun bütününü tarif eder, soru sayfalarının her biri tek bir soruyu cevaplar ve hepsi birbirine bağlanır. Bu yapının avantajı yalnız model tarafında değildir; ziyaretçi de aradığı soruya doğrudan iner, konunun tamamını okumak zorunda kalmaz. Kurumsal sitelerde bu genellikle mevcut içeriğin yeniden düzenlenmesiyle kurulur, sıfırdan yazmakla değil.

Kümenin işe yaraması için bir şart daha var: terim tutarlılığı. Aynı hizmeti bir sayfada dijital dönüşüm, diğerinde kurumsal altyapı yenileme, üçüncüsünde web projesi diye anlatıyorsanız model üç ayrı şey görür ve hiçbirini kategorinize bağlayamaz. Kurum içinde tek bir terim sözlüğü belirleyin ve sitedeki her sayfada aynı kelimeleri kullanın. Marka adınızın yazımı da buna dahildir; kısaltma ile açık yazımın karışık kullanılması, dışarıdaki kaynaklarda da tutarsızlık üretir.

Son olarak sitenizin dışına bakın. Modelin sizi tanıması, kendi sitenizde ne yazdığınız kadar başkalarının sizden nasıl bahsettiğine de bağlıdır. Sektör derlemelerinde, iş ortağı sayfalarında ve basın metinlerinde tanımınızın aynı cümleyle geçmesi, modelin kafasındaki tanımı sabitler. Bu, bağlantı toplama işi değil, tanım tutarlılığı işidir.

Yapay zekâ görünürlüğünün en sinir bozucu tarafı, aynı soruyu iki kez sorduğunuzda iki farklı cevap almanızdır. Bu yüzden tek tek denemeler karar vermek için yeterli değildir. Kurumsal bir ekipte işe yarayan en sade yöntem şudur: müşterinizin gerçekten sorduğu 20 soruyu sabitleyin, bunları üç ayrı modele ayda bir kez sorun. Ayda 60 gözlem elde edersiniz ve bu, gürültüyü ayırt etmeye yetecek bir tabandır.

İki sayı takip edin. Birincisi marka anma oranı: 60 gözlemin kaçında adınız geçti? Başlangıçta bu sayı çoğu kurumsal sitede sıfıra yakındır. Kümenizi kurduktan sonraki 90 gün için önerdiğimiz başlangıç eşiği yüzde 30; yani üç sorudan birinde anılmak. Bu bir sektör bulgusu değil, bizim çalışma eşiğimiz. İkincisi rakip payı: aynı 60 gözlemde en çok anılan üç marka kim? Bu liste, içerik takviminizi rakip taklidine değil, gerçek boşluğa göre kurmanızı sağlar.

Bu ölçümü tabloya yazın ve tarih atın. Üç aylık bir seri olmadan hangi değişikliğin işe yaradığını söyleyemezsiniz; tek bir ekran görüntüsü kanıt değildir.

Durum A — sitede cevap var ama parçalanmış. Sorunun cevabını sitenizde bulabiliyorsunuz, sadece üç ayrı sayfaya dağılmış ve hiçbiri soruyu başlıkta sormuyor. Bu 20 dakikalık bir iştir. Sayfayı açın, başlığı müşterinizin sorduğu cümleyle değiştirin, ilk paragrafı doğrudan cevapla açın, sık sorulan sorular bölümünü FAQPage şemasıyla işaretleyin. Bir hafta içinde farkı görürsünüz.

Durum B — cevap sitede hiç yok ya da makine göremiyor. Metniniz istemci tarafında oluşturuluyor, içerik yönetimi tarafında başlık ve şema alanları hiç yok, her yeni sayfa için ajansa e-posta atmanız gerekiyor. Burada hiçbir eklenti işinizi görmez, çünkü sorun içerik değil mimaridir. İçerik üretim hızınız yayın altyapınızın izin verdiği hızla sınırlıdır; İçerik girmek için neden hâlâ ajansa e-posta atmak zorundayız? yazısı bu tıkanıklığın nereden geldiğini anlatıyor.

Hangi durumda olduğunuzu anlamak için tek bir kontrol yeter: son eklediğiniz sayfayı kim, kaç günde yayına aldı? Cevap kendi ekibiniz ve aynı gün ise A durumundasınız, elinizdeki içeriği düzenleyerek ilerleyebilirsiniz. Cevap ajans ve iki hafta ise B durumundasınız; içerik takviminizi kurmadan önce yayın altyapınızı konuşmanız gerekir.

Bigfil'de bu ayrımı en baştan yaparız: A ise bir hafta içinde düzeltilir, B ise altyapı kararıdır ve içerik takvimi kurulmadan önce konuşulması gerekir. İkisini karıştırmak, aylarca yazı üretip hiçbirinin görünmemesiyle sonuçlanır.