Yapay zeka aramalarında görünmek için sitenizde neyin değişmesi gerekiyor?

Bir dil modeli bir soruyu cevaplarken hafızasındaki her şeyi dökmez; o an güvenilir ve tek parça hâlinde taşınabilir bulduğu pasajı öne çıkarır. Sorunun cevabı sitenizde soru-cevap biçiminde net bir pasaj olarak durmuyorsa, aynı bilgi doğru ve eksiksiz olsa bile model onu göremez ya da alıntılamaz. Bu bir ceza değil, bir kolaylık tercihidir.

Ölçülebilir bir eşik var: alıntılanabilir pasaj, soruyu doğrudan cevaplayan ve önceki cümleye yaslanmadan tek başına anlamlı kalan, yaklaşık 40-60 kelimelik bir metindir. Sayfanızda 4.000 kelimelik kapsamlı bir hizmet açıklaması olabilir, ama içinde bu ölçüde bağımsız bir cevap yoksa model çıkaracağı bir cümle bulamaz.

Örneği somutlaştıralım: sorunuz "kurumsal bir sitenin içerik yönetim paneli olmalı mı" ise, cevabı iki cümleyle doğrudan veren bir sayfa modelin işine yarar. Aynı cevabı bir vaka çalışmasının üçüncü paragrafına, bir örnek anlatının içine gömen bir sayfa yaramaz; içerik yanlış değildir, sadece modelin çıkarabileceği bir biçimde durmuyordur. Kurumsal sitelerin çoğunda bilgi vardır ama bu biçimde durmaz.

Görünürlük tartışmasına girmeden önce mekanik bir kontrol gerekir: sunucunuzun robots.txt dosyasında GPTBot, Google-Extended, PerplexityBot ve ClaudeBot engelli mi? Kurumsal sitelerin bir kısmında bu satırlar yıllar önce genel bir güvenlik önlemi sanılarak eklenmiştir. Engelliyse tartışma burada biter; model sitenizi görmüyordur ve bu tek satırlık düzeltme genelde yirmi dakikalık bir iştir.

İkinci kontrol render meselesidir. Yapay zekâ tarayıcılarının çoğu JavaScript çalıştırmaz, sayfanın sunucudan gelen ham hâlini okur. İçeriğiniz istemci tarafında oluşuyorsa tarayıcı boş bir kabuk görür. Testi basittir: sayfanın kaynak kodunu açıp ana metninizden bir cümleyi aratın; orada yoksa model de bulamaz.

Üçüncü kontrol sunucunun döndürdüğü durum kodlarıdır. Bir tarayıcı sayfaya geldiğinde sunucu 200 yerine 403 ya da 503 döndürüyorsa -örneğin bot trafiğini toptan engelleyen bir güvenlik duvarı kuralı yüzünden- model sayfayı hiç göremez. Sunucu erişim kayıtlarında bu tarayıcıların aldığı yanıt kodlarını ayda bir kontrol etmek, sorunu aylarca fark edilmeden kalmaktan çıkarır.

Sayfa başına tek soru. Bir sayfa aynı anda üç soruyu cevaplamaya çalıştığında hiçbirinin cevabı net olmaz. Müşterinizin toplantıda sesli sorduğu cümleyi başlığa taşıyın ve sayfayı yalnız o soruya ayırın; modelin eşleştirme yaptığı birim sitenizin tamamı değil, tek bir sayfadır.

İlk 320 karakterde doğrudan cevap. Girişte sektör tarihçesi anlatmayın; ilk paragraf başlıktaki soruyu tek bir cümleyle cevaplasın. Modelin çekeceği pasaj neredeyse her zaman buradan gelir, geri kalan metin bu cevabı destekler.

Doğru şema işaretleme. Organization, Article ve FAQPage şemalarını doldurun. Bunlar sıralama hilesi değil, makinenin hangi metnin soru hangisinin cevap olduğunu anlamasını sağlayan etiketlerdir; sık sorulan sorular bölümünüz varsa ve işaretlenmemişse modelin gözünde sıradan bir metin yığınıdır.

Kendi ölçtüğünüz bir sayı. Modeller doğrulanabilir ve özgün veriyi tercih eder; kendi projelerinizden çıkardığınız bir ortalama ya da oran, herkesin tekrarladığı genel cümleden çok daha alıntılanabilirdir. Bir sayı vermek, o sayfanın kaynak olarak gösterilme ihtimalini tek başına yükseltir.

Aynı sayfada çelişki olmasın. Sayfanın farklı bölümlerinde aynı soruya iki farklı sayıyla cevap veriyorsanız model hangisinin doğru olduğunu seçemez ve ikisini de kullanmaz. Güncellediğiniz her rakamı sayfanın tüm bölümlerinde aynı anda güncelleyin.

Bir dil modelinin bir soruyu cevaplarken tek bir sayfayı esas alması nadirdir; genellikle aynı konuda birden fazla kaynağı üst üste koyar ve tutarlı olanı öne çıkarır. Sizi bir kategorinin üyesi olarak öğrenmesi için de o kategoride birden fazla noktada aynı terimlerle karşısına çıkmanız gerekir. Bu yapıyı adım adım Siteni yapay zekâ aramalarında bulunur kıl (AEO) rehberinde kurduk.

Pratikte bu, bir sütun sayfası ve ona bağlı dört ila altı soru sayfası anlamına gelir. Sütun sayfası konunun bütününü tarif eder, soru sayfalarının her biri tek bir soruyu derinlemesine cevaplar ve hepsi birbirine bağlanır. Kurumsal sitelerde bu yapı genellikle mevcut içeriğin yeniden düzenlenmesiyle kurulur, sıfırdan yazmakla değil.

Kümenin işe yaraması için bir şart daha var: terim tutarlılığı. Aynı hizmeti bir sayfada bir isimle, başka bir sayfada farklı bir isimle anlatıyorsanız model üç ayrı şey görür ve hiçbirini kategorinize bağlayamaz. Markanızın arama sonuçlarında hiç çıkmadığı, ama hizmetinizin de bulunamadığı durumla bu sorunun kesiştiği yeri Markamızı aratınca çıkıyoruz, hizmetimizi aratınca yokuz — neden? yazısında ayrıca ele aldık.

Aynı soruyu iki kez sorduğunuzda iki farklı cevap alabilirsiniz; bu yüzden tek tek denemeler karar vermek için yeterli değildir. Müşterinizin gerçekten sorduğu 20 soruyu sabitleyin ve bunları üç ayrı modele ayda bir kez sorun. Ayda 60 gözlem elde edersiniz; kümenizi kurduktan sonraki 90 gün için önerdiğimiz başlangıç eşiği yüzde 30 anma oranıdır.

İkinci sayıyı da not edin: aynı 60 gözlemde en çok anılan üç marka kim? Bu liste, içerik takviminizi rakip taklidine değil gerçek boşluğa göre kurmanızı sağlar; bir rakip sürekli anılıyorsa hangi sorularda anıldığını tek tek çıkarıp kendi sayfalarınızı o sorulara göre güncellemek daha hızlı sonuç verir.

Bu ölçümü tabloya yazıp tarih atın. Üç aylık bir seri olmadan hangi değişikliğin işe yaradığını söyleyemezsiniz; tek bir ekran görüntüsü kanıt sayılmaz.

Durumunuz A ise: sorunun cevabı sitenizde var, sadece üç ayrı sayfaya dağılmış ve hiçbiri soruyu başlıkta sormuyor. Bu 20 dakikalık bir iştir; başlığı müşterinizin sorduğu cümleyle değiştirin, ilk paragrafı doğrudan cevapla açın, sık sorulan sorular bölümünü şemayla işaretleyin. Bir hafta içinde farkı görürsünüz.

Durumunuz B ise: cevap sitede hiç yok ya da içerik istemci tarafında oluştuğu için makine tarafından görülemiyor, içerik yönetim sisteminizde şema alanları hiç tanımlı değil. Burada hiçbir eklenti işe yaramaz, çünkü sorun içerik değil mimaridir; bu durumda önce yayın altyapısı konuşulur, içerik takvimi ondan sonra kurulur.

Hangi durumda olduğunuzu anlamak için tek bir soru yeterlidir: son eklediğiniz sayfayı kim, kaç günde yayına aldı? Cevap kendi ekibiniz ve aynı gün ise A durumundasınız. Cevap dışarıdan bir ajans ve günler sürüyorsa B durumundasınız; bu noktada kapsamı netleştirmek için Ajanslardan gelen üç teklif neden üç farklı fiyat söylüyor? yazısındaki soru listesi işe yarar.

Bu ayrımı gözden kaçırmanın bir maliyeti vardır: A durumundaki bir şirket B durumundaki bir çözüm arayışına girerse -örneğin aylarca yalnızca yeni içerik üretimine yatırım yaparsa- sorunun kaynağı hâlâ mimaride olduğu için sonuç değişmez. Önce hangi durumda olduğunuzu netleştirmek, bütçenin nereye gideceğini de belirler.